Gendtse Vehoale

De onderboks

Ien 1941 was ik 9 jaor oud. Da klop, rèke mar uut, want now zie’k 75.

Ik zat ien de darde klas van de jongesschôl ien Gendt, ien de klas van meester Kruiper. Die meester liep mank umdat tie wat aon zien been makierde. Ge wit da messchien nog wel, a’j teminste al ‘n heel eind ien de plus van ow lèèftied zit.

Kiek hierboven en onderop mar us, as bewies um te zien da’k geliek hè. Die meester is lôtter naar de Mulo ien Bemmel vertrokke. (Ok as meester dan.)

Bi’j mien wete zien der ien da jaor, wa mien betref twee dinge gebeurd die erges ien mien geheuge zien blieve hange.
‘t Èrste was nie zo opzienbarend, mar ‘t had toch zo’n iempec, da’k ‘t nog terug kan haole.
De jonges ware volges de meester te slordig bi’j ’t schrieve en hi’j zei”: “De eerste die nu nog een inktvlek in zijn taalschrift maakt, moet ‘s avonds een week lang schoolblijve”.

De inkt zat ien die tied ien ‘n glaoze pötje worvur ‘n ge-tje aon de bovekant van de bank ien ‘t hout was geboord. En dor wèr bovenop zat ‘n schuufdèkseltje van ‘n soort lood of iets wat t’r op leek.

We schreve mèt ‘n zogenaamde kroontjespen. Dus, ien de inkpot stippe, en dan vurzichtig nor ‘t papier gaon. ’n Bitje oefening was t’r toch nog wel vur nodig, al zèg ik ‘t eiges.
Prompt miek ik ‘n inktklodder en kreeg dorrum meteen de aongekondigde straf opgeleid.
Leiden ien las! Ik von ‘t verschrikkelijk en kwam hulend ’s aoves thuus.
Dor wier namelijk ien de ward bi’j de Waol gehooid en dor wou ik zo graag bi’j zien. En da zou ik now vur ‘n part motte misse.

Thé Niesse, ’n buurjongen en klasgenoot, die heel wa stranter (vrijmoediger) was dan ik, gieng den andere dag op verzoek van van mien moeder mèt de meester praote en kreeg vergiffenis vur mien. Vaneiges was ik hartstikke blí’j. Of ik mien eige nuttig hè kunne make mè hooie zal wel nie zo bar veul zien gewès, nim ik aon.

De twidde gebeurtenis was van ’n heel andere orde. Da lag ien ’t godsdienstige vlak.

Toendertied gienge de kiendere van de vrôllie- en jongesschôl op de èrste vri’jdag van de maond ien de ochtendmis, te communie.
Zogenuumd èrste vri’jdag houwe.
Ge kreeg van thuus ‘n buul mè wa botteramme mee en ‘n fleske mè drinke, want bi’j comunnie doen mos ge nuchter zien
Op één van die vri’jdagen had ik buukpien, die onder de mis egel mar erger wier.
Bi’j ’t uutdeile van de communie gebeurde ’t. Ik ha ‘n korte boks mè klompe en kniekouse aon.
De kiendere gienge bank vur bank nor veure, knielden vör de communiebank en deeje de handen onder ‘t witte kleed, da over die communiebank hieng.
Aon de andere kant van de bank liep dan ‘n priester hèn en weer mèt ‘n kelk mè heilge hosties en gaf ieder umsebjurt ‘t ons heer toegereikt op de uutgestaoke tonge.

Op da kritieke moment gebeurde ‘t. Ik kreeg een krampscheut en moes een zwaore natte scheet laote en vuulde meteen natte smurrie onder uut de bokspiep van mien korte boks lope.
De jong die net achter mien wèglie-p of aonkwam schrok van geluid en stank en gaf mien van de werumstuit ‘n opdonder Ik boekste schielijk omhoogkommend tegen de de priester zien kelk aon en die liet ’m uut zien hand gli’jje. Wel vieftig of honderd van die ronde heilige hosties vielen en rolden alle kanten op.
‘n Trammeland, oeh kjèl! ‘n Gewèldigde consternatie: Krijsende vrollie en herrie makende jonges. Zie ‘t vur ow?

Juffers en meesters kwame nor veure.

De twee priesters verzamelden de hosties, want andere minse mochte dor zomar nie aon komme en ik wier mèt ‘n misdienaar nor de sacrestie gestuurd.
Ik gleuf, mar dat wee’k now nie mèr zo heel goed, dat da Thee Meurs was. En die wees mien ‘n kas wor ‘n por ouwe todde lage en dor konk dan de smèrrigheid ‘n bitje mee afvège..ڤ
‘t Stonk toch nogal, mar wa ku’j doewn as ter ging waoter bi’j de hand is. En ik kon moeilijk een bitje waoter uut een wijwaotersvat opzuke.
De vieze todde hèk ien ‘n hoek neergeleid en de smèrrige onderboks ien ‘n missieble-dje of okki of zowat. Dur hieng ‘n jas van ‘n misdienaar aon de kapstok en dor hè’k ien ’n binnentes van die jas de zo goed as meuglijk iengepakte onderboks gedauwd.

Toe ik zo’n bitje klaor was, dors ik nie mèr de kerk ien te gaon en bleef ien de sacrestie wachte tot ‘t ien de kjèrk begon te rommele.

Zo gauw ik mar kon, zie ik vetrokke en toe mèt gang ien de vierslag op huus aon.
Buurjonge Thee Niesse broch ‘smiddags den buul mèt botramme en melk mee die was achter gebleve. Hi’j zei dat de meester wel snapte dat ik ziekerig was geworre en nor huus was gegaon..
Van mien moewder mos ik op maondag den onderboks trug vraoge die ik ien de jassetes ha gedaon van de misdienaar Thee Meurs.

En witje wat die as antwoord op mien vraog zei? “Wat jas? Ik ha vri’jdag helemol gin jas bi’j mien!”

Wèg onderboks!!!

Èkkes sloeke.
‘n Wèèk of zo lôtter kwam d’r ‘n jong uut de zeuvende klas, (da was toe de hochste klas) mèt, ja heur, de betreffende jas, dur de klassen, dus ok bi’j ons ien de klas, um te vraoge, van wie die jas was.
Jan Jooste, de kuster was t’r mee op schôl gekomme umdat tie al zowat ‘n jaor ien de sacrestie aon de kapstok had gehange, en dat ie ok al was gaon stinke. Ik bedoel: de jas en niet Jan Jooste.
Ik dors nie te vurtèlle, hoe de vurk volges mien aon de steel zat en gaf dus gin sjoeche.
Gin mins hèt ‘t ooit gewete. En now weete gillie ‘t allemôl!

Harrie Scholten

En mien zuster Truus zurgde vur de plaotjes.

Gendtse Vehoale

De onderboks

Kring

Ganita Mare

Genealogie

Ien 't Gendts

Archeologie

Extra