Gendtse Vehoale
Den Driefgraaf (1)
Ik ston vur 't raam nor buute te kieke nor den overkant van de straot wor de
fontein stee die we ien 't jaor 2000 ien Gendt gekrege hèmme toen we as eige
gemeinte ophiele te bestaon.
"Fontein" doch ik, "'t Liek meer op 'n driefgraaf!"
En toe kwam opins 'n belèvenis ien mien gedachte nor bove van jaore en jaore
geleje.
'n Gebeure da zich afspulde ien 't Broek. Het Gendtse Broek. 't Stuk van ons
dörp boven de Zandvoort, links van Fliere, aon de zuidkant van de Wèttering, die
tegewoordig mèrstal de Linge genuumd wör.
't Was een apart soort veurval, iets wor tot now toe mar 'n por minse ooit van
gehörd hèmme. '
Lo'k mar 's van wal stèke:
't Was ien juli 1944, da was 'n beroerden tied. Volop oorlog, zowat ien de hele
weld. De hochste klasse van de jongesschol ien Gendt wiere iengezèt bi'j de
voedselvoorziening. De klas wor ik ien zat mos bi'j de Hagevoort ien 't
Galgendaol helpe mè erte plukke.
De beloning die we d'r vur krege, was da we op zaoterdag dan 'n por uur vur ons
eige mochte plukke.
Ik moch dor nie aon mee doen van mien moeder. Ze zei: "De zaoterdag is gin
schôldag, wi'j hèmme eiges erte zat en a'j wa te doen wil hèmme, gao dan mar de
klump schure." Dor wiere bi'j ons twaolf por klump gedrage, dor wa'j dus 'n hele
hort mè zuut.
Ien de twidde wèèk moste we op 'n akker, helemôl achter ien de Zandvoort, erte
plukke.
| 't Was mooi, helder wèèjr. |
 |
Wa wölkskes ien de loch, mar toch nie veul. Af en toe was 't 'n bitje onrustig.
Dan kwame d'r hoog vliegend, groepe bommewerpers over, op wèg nor Duitsland, of
terugkommend dorvan.
Die bommewerpers ware duk ien gezèlschap van jachtvliegtuge die as jonge hönd
d'r umhèn schèèrden. Da was vur bescherming.
Duk kwamen d'r dan ok papierekes umlèèg dwarrele. Reepe papier, zwart gekleurd
aon de ene kant en zilverpapier aon de andere kant .
Zo'n twee centimeter breed en pakwèg twintig lank. W'i'j hadden t'r nie zo bar
op. We wiste bi'j God nie wat die ripkes papier te bedujje hadde.Want ien die
dage wier d'r dur de blage wel over geprôt dat de bommewerpers ien Duitsland
vergiftige snuupkes streuiden. Nor den oorlog kwamen we d'r achter dat die
stroken mè zilverpapier bedoeld ware um de Duitse radar ien de war te brènge.
Now nor mien vehaol terug:
Op ins kwam d'r 'n Ingelse jager umlèèg duike richting den akker wor we mèt de
erte bezig ware. Mè engstig gekrijs en wild gespartel schote we op moel en peut
de zo goed as dreuge graaf ien, tussen de wèg en den akker. Gelukkig had de
piloot deur, dink ik, da we mar blage ware, want 't vliegtuug schoot niet en
dreäide ok niet mèr um. Umdat t'r 'n stuk of wat kiender toch wel onder de zut
zate en iedereen de zenuwe ien de kèèl ha, beslote de meester en de andere grote
minse die bi'j de erteplukkeri'j ware, um d'r vur die dag mar mee uut te scheie.
De blage die ien de Zandvoort en directe umgeving wônden, hoefden nie mee terug
te lopen nor de schôl ien Gendt. Die konne dus rechstreeks nor huus.
Umda we toch ien de bjuut ware beslote we mèt 'n por jonges, Jan Raosing, veur
uut de Zandvoort, Jan Tunnese en Rik Petes, ok uut de Zandvoort en ik, uut de
Langestraot, um us nève den driefgraaf, die helemol van Gendt af, achter den
boerenbond op, bi'j den Daonewal op de grens van Gendt en Haldere ien de
wèttering lup, te gaon struine.
De plek wor het gebeurde
Ien 'n driefgraaf stroomde ien die jaore mjèstal wel waoter. Da was nog vur de
Linge vebètering. Da waoter was gewoonlijk heel blank en helder. We kregen d'r
dors van. As ik alleen was gewès, ha'k 't natuurlijk nie gedurf, mar now mos ik
t'r ok aon gleuve. Alle vier gienge we dus um de björt lank uut aon de kant
ligge en slurpten wa waoter nor binne. Bi'j mien wete is t'r gin mins ziek van
geworre.
n Èndje wieder ston 'n vrach tot helemol aon de graveskant en vèrderop nog 'n en
nog 'n. Ut was dus bèter um over de graaf te springe en aon den andere kant te
gaon lope.
Den driefgraaf was nogal breed, mar mèt 'n goeie aonlup mos ge 't kunne rèdde.
Now, 't lukte ons alle vier.
'As twaolf-dartien-jaorige ko'j al heel wa. Voral a'j zowat dagelijks gripke
sprong. Alleen Jan Raosing ha wa pech. Hi'j braok 't leijr van zien klomp. Kats
durmidde.
Mè zonder klompeleijr vèr van huus rond te holvere is niet za aorig, dus hi'j
koos durvur um mar nie wieder mee te gaon. Jan gooide èrs zien klump en
kniekouse over den graaf, nam wèr 'n aonlup en sprong terug. Disse keer
misketste 't um, want hi'j kwam mèt zien blote peut nève de kant ien de zut
terech. Hi'j ha geluk dat ie de klump en kniekouse teveure al over de graaf ha
gesmete. En wi'j hadde ok geluk. Jan was de sterkste van ons allemôl, mar hi'j
ston now aon de andere kant. Wi'j hoefden ons dus ok niet ien te houwe mèt de
schik die we um 't hele geval hadde.
Wa kan 't ien de zommer toch fijn zien neven 'n graveskant: Schrieverkes die
cirkeltjes dreajen op 't waoter, worien de blauwe spiegeling van den hemel is te
zien. Koolwitjes mèt zwarte stippen op de gèèlwitte vleugeltjes. Atalanta's mèt
hun zwart, bruun, wit, gèèl en ik wit nie waffun kleure nog meer. Kleine viskes,
kulekupkes 'n inkele bloedzuger, en a'j geluk hèt, 'n salamander. 'n Ien de loch
stilstaonde blauwe glaozemaker. En dan 't gezoem van bijen, wiepsen en hommels
en andere insecten die nor hônning (hoe schrief ge zo'n woord now ien 't Gendts?)
op zuuk zien. En dan op ins 'n ploemps as t'r 'n kikker of waoterrat van de
wallekant tussen 't lies schiet.
Ientusse ware we al ien de bjuurt van den daonewal aongeland. Rik Petes was d'n
driefgraaf wa muui geworre en liep 'n eindje vur ons uut en gieng 's tussen de
struke van de daonewal sneuije.
Mè Jan Tunnese zat ik op de hukes neve de graaf ien 't waoter te loere en toe
gebeurde 't.
Wi'j hörden ienins 'n schuurderig, rammelig,rommelig, ik wit nie mèr wa vur 'n
soort lawaai en dortussendeur 'n as 'n mager verreke krijsende Rik.
Hi'j was ienins foetsie, wèg. 'n Stofwolk met wat zwiepende takke op de plek wor
Rik gelope ha was t'r nog over.
Nor da we 'n bitje van de schrik bekomme waren, holden we nor de plek toe en ge
raoi nie wa we zage: Stof, stof en nog us stof. Dorbi'j dood hout, gebroaoke
takke, en 'n kermend en hoestend geluid. Ik zal nie vetèlle wat t'r allemaol dur
ons hèn gieng, maar ow precies uutdujje wa we zage, wa we deeje en wat tur
vèrder gebeurde.
't Is alleen vervèlend da'k dor nog 'n por maond mee mot wachte, want we hèmme
tegewoordig 'n commissie die overlèg pleeg wat t'r allemol zo'n bitje ien
Markpraot mo komme. En die lu'j hèmme gezeid dat één blad papier Gendts pur keer
eigelijk meer dan zat is. En now hè'k al zwat twee blaoj vol.
Ge mô dus nog 'n por maond wachten op 't vervolg. Zo erg is da now ok wèr niet,
want 't is ientusse al um en de naobi'j 'n kleine zèstig jaor geleje.
Wa make 'n por maond meer of minder dan ok nog uut!
Harrie Scholten
- Wa mien overkwam
- Den Driefgraaf (1)
- Den Driefgraaf (2)
- De zurg van Sint Jozef
- Speule of wat te doewn hèmme
- Den dokter en 't pjèd
- Daone Wal
- Hèn en wèrum nor schôl
- Jiet, jiet (Tis toch niet te gleuve?!)
- De onderboks
- Disse keer wat anders
- n Lange en korte geheuge
- Rusland
- Zommerdag
- De ring..
- Hittenri-jer bi-j Hannusbaos
