Dialectverhaal van Harrie Scholten

Ien ‘t Gendts: Daone Wal.

De daone wal die de noord wèst grens van Gendt mèt Haldere vörmde ha ien mien jonge jaore ‘n grote aontrèkkeskrach vur jonge jonges. Vurral vur de blage uut Fliere, de Zandvoort en de Langestraot wor ik opgroeide. ‘n Tocht nor ‘t Broek, de Wètterring (Linge) en de dáone wal ha vurral ien de grote vakantie ‘n beheurlijke aftrèk.

Wo’k ‘t met ollie disse keer us overhèmme wil, is ientusse godsgruwelijk lang geleje. Ik mot dus oppasse da’k niet aon ‘t fantasiere rak. ‘t Was, wee’k zeker, nog vur de evacuatie, 1943 schat ik. ‘t Was ien ‘n zommer dat ‘t bar mooi wèèr was. Leo Saolemink, Wim Otemann ( die mèt Riet Weijenberg getrouwd is), ik zei de gek en mien jongere bruur Piet, spraoken af dawwe ‘n dag zouwe gaon kampere op de daone wal achter ien ‘t Broek.. We ware al us aon ‘t snuije gewès en hadde ‘n mooi plekse gevonde dat t’r   ien onze oge buutegewoon vör geschik was.

‘t Was nogal heel wat georganiseer um te regele wa we nodig hadde, wie ‘t zou mee brènge en zo wieder. En dorbi’j moeste we ‘t thuisfront, zoas ze tegewoordig zegge, ok nog méé hemme. Wie wàt zou meebrènge is mien ontschote. Mar we kregen ‘t vur mekaor: ‘n Karreke op vier kienderwagewiele of zoiets, ‘n vijf- of tienlieterstuitje vur drinkwaoter, ‘n èrrappelerief en ‘n schèlsmeske, ‘n koekepan, botter, eige gekjènde (gekarnde) botter en zo wieder. ‘t Pronkstuk van de inventaris was n’ rooster, ‘n stuk plaotiezer van vieftig bi’j veertig centimeter, helemaol vol geboorde gaote, en van zo um en um anderhalve centimeter dikte. Normaal lag da knap zwoare gevaorte bi’j ons thuus as brugske over ’n geuilje (greppeltje) dat as afvoer diende van ’t waswaoter bi’j ’t platje worop de tuite (mèlkbusse) en ‘t mèlkrèk stonne. Lèès die zin nog mar us ‘n keer!? Ooit zal ‘t ding wel van n’steenfabriek afgekomme zien.

Vur degenen die da nie wete: Èrrappelerieve wiere ien die tied mjèstal gemak van ‘n stuk ziedkant van ‘n ouwe zinken immer. Dor wiere mèt ’n hamer en ‘n bros gäätjes ien geslage. Dorbi’j krulde ‘t zink aon de andere kant mooi mee op en ge kreeg zo de beste rief die d’r mar beston.

Den dag kwam. Hoe laot we hadde afgespraoke, wee’k nie mèr, alleen wit ik nog wel dat ‘t ien de hèrregods vroegte was. Leo en Wim stonne buute al te roe-pe, toe Piet en ik nog op bèd lage. Mien moeder ha ons niet geroepe, want ze gieng ien die tied van’t stanpunt uut, zolang ze slaope, kunnen ze gin kattekwaod uuthaole. We ware toch wel gaauw op wèg, want de organisatie van te veure was uut de kiek (super) gewès. Dur de Zandvoort trokke we op ‘t Broek aon. Dor halverwège konde we dur ‘n slag en dan schuuns dur ‘n weiland nor de daone wal. We hèmme bi’j ‘n pomp ien de net genuumde wei die dag ok drinkwaoter kunne pompe.

De zon scheen lekker en de temperatuur vloog umhoog. Al gauw konde we de klere uuttrèkke op den onderboks nao. We rooiden ‘n por polle piepers uut ‘t stuk bouwland vlakbi’j en begonne te schèlle en te rieve. Mar ‘t duurde n’n hélen hort vur ‘t vuur ‘t goed dee. Behalve ‘t rooster hawwe ok nog us ‘n zending klinkers meegezeuld op ons voertuug. Van die klinkers die overgebleven ware van ‘t verharde van de Langestraot in 1936 of zoiets. Die klinkers deeje dienst als zi’jmurekes vur ‘t rooster. Mar naor ‘n uur flink vureke stèke was alles goed heit.

Ien de boch van de wètering, ien de bjuut wor de daonewal uutschee ston d’r wa minder lie-s (lank uutsprèke). Dor ko’j ‘n flinken aonlop neme en zo kwam ge mèt ‘n ploengs ien ‘t waoter da zo’n driekwart meter diep was. Da waoter wier al knap gauw troebel dur den zut- en slempbojjem. Kjè kjè wa hawwe ‘n schik.

Toe we wat lage uut te ruste en te brouwje ien de zon zage we ien da zwarte waoter zo af en toe wat kringskes. en gebubbel “Heej, dor zitte volges mien visse of zo,” zei d’r een van ons. Da was kaasje!  We mie-ke zo vort as we konne van lies en andere waoterbegroeisels twee damme en gienge toe zo veul as we konne stampe en plonze tot ‘t zowat één zutzooi wier. En zowaar, ge kun ‘t gleuve of niet, we vienge zo’n stuk of vijf-zès ……. Ja wat? ´t Ware gin visse, gin aole (paling) en gin salamanders.

Ik bun der eigelijk nooit achter gekomme wat vur ´n beeste ‘t wel gewès zien. Ze ware zo´n 15, 16, 17 centimeter lank. Niet rond, niet plat, mar ´n bitje vierkantechtig van vurm. De kleur was gries/zwart of andersum. De vurste vinne hadde ok wel iets wèg van peutjes, wee’k nog. Gin schubbe, mar ‘n soort vel as aole ok hèmme.

Ze hèmme mien wellus gezeid dat ´t kwabaole gewes motte zien, mar die komme volges de enseklopedie eigelijk alleen ien Noord Europa veur. En now die tekst te laote wijzige ien Noord Europa en ook in Gendt, liek mien ´n bitje vèr gaon.

Affijn, we hèmme ze geslach, schongemak, gebakke en opgegète. We vonde ze vur zowiet ik mien herinner, bès te ète en dormee uut.

Nor ´n hort zonnen wier ‘t uuteindelijk tied um naor huus te gaon. D´r was al ´n boer die mos mèlke op bezoek gewès um te kieke wa we uutspokte, mar da was gin punt. Gelukkig was ´t piepersland niet van ´m; want tor over zeit ie niks. We hèmme, toe tie wèg was, toch de diefstal gaauw nog èkkes zo onzichbaar meugelijk gemak.  Oh ja, toe we op huus aon wouwe gaon, gieng d´r ´n rad van ons karreke nor de fielesteine. We hèmme toe ´t zwaore rooster en de klinkerstene mar ien den driefgraaf nève de daone wal gekieperd en zien mèt ´n driewielig wagetje op huus aon geknajjed.

Thuusgekomme, hadde Piet en ik wel las van onze rooie rugge en de res van ons vel. Mien moeder en To smeirden ons mè gekjènde botter ien. (die was zoutloos).

To trok den onderboks van mien umlèèg en zei`Ze hèmme toch nie helemol naks rond gelope!

Ze hèmme thuus, vur zovèr ik now nog wit, achteraf nooit geproat over ´t rooster en de klinkers die ien den driefgraaf bi´j den daone wal zien blieve ligge.

As dor over zo´n 500 jaor bi´j de daone wal opgravingen gedaon worre, kunne ze ien ´t archief van de Historische Kring Gente d´r achter komme wat dorvan de reden is. Tenminste as ze dan nog Gendts kunne lèze!

Van dit vehaol hè-k bi’j mien wete, niks uut den duum gelötst. *) ’t Is, wa’k zègge mô, dat ‘t vör mien ‘n hoogtijdag uut mien jonge lève is gewès.

Harrie Scholten